Wat doet de Europese Commissie eigenlijk in de transitie naar de circulaire economie? Deel 1

Wat doet de Europese Commissie eigenlijk in de transitie naar de circulaire economie? Deel 1

Wanneer we het in Nederland hebben over onze ambities op het gebied van de circulaire economie refereren we vaak naar de ambitie om in 2050 volledig circulair te zijn. Maar om hier te komen zijn er ook op internationaal niveau grote veranderingen nodig in zowel beleid als wet- en regelgeving. Daarom is het belangrijk om ook een blik te werpen op de laatste ontwikkelingen op Europees niveau. In deze blog gaat Micha Klaarenbeek in op een aantal belangrijke actiepunten van het recentelijk gepubliceerde Circular Economy Action Plan van de Europese Commissie (EC).

 

EU-wetgeving duurzaamheid van producten

De huidige EU-initiatieven en -wetgeving (zowel verplicht als op vrijwillige basis) hebben tot op heden een beperkte invloed gehad op duurzaamheidsaspecten van producten. De richtlijn voor ecologisch ontwerp regelt met name de energie-efficiëntie en een aantal circulariteitsaspecten van energie gerelateerde producten. Er is veel meer nodig dan dit en de Europese Commissie realiseert zich dat al te goed. Vandaar ook dat het Circular Economy Action Plan een belangrijk onderdeel vormt binnen de Europese Green Deal.

‘’Om producten geschikt te maken voor een klimaatneutrale, hulpbronnenefficiënte en circulaire economie, de hoeveelheid afval te verminderen en ervoor te zorgen dat de prestaties van koplopers op het gebied van duurzaamheid geleidelijk de norm worden, zal de Commissie een wetgevingsvoorstel voor een duurzaam productbeleid voorstellen.’’

Met dit wetgevingsvoorstel wordt beoogd dat het toepassingsgebied van ecologisch ontwerp verruimt worden naar een zo breed mogelijk scala aan producten. Binnen dit wetgevingsinitiatief zal de EC het komend jaar werken aan nieuwe duurzaamheids-beginselen welke de volgende duurzaamheidaspecten bevatten:

  • verbetering van de duurzaamheid, herbruikbaarheid, verbeterbaarheid (upgrades) en herstelbaarheid van producten, er wordt zelf gedacht over een ‘Recht op reparatie’ ;
  • vermindering van de aanwezigheid van gevaarlijke chemische stoffen in producten ;
  • verhoging van het gehalte aan gerecycleerd materiaal in producten, zonder afbreuk te doen aan de prestaties en veiligheid daarvan;
  • beperking van eenmalig gebruik en het tegengaan van vroegtijdige veroudering;
  • invoering van een verbod op de vernietiging van onverkochte, duurzame goederen;
  • incentivering van “product-als-dienst”-modellen en andere modellen (waarbij producenten de eigendom van het product behouden);
  • mobilisering van de mogelijkheden van digitalisatie van productinformatie, denk hierbij aan digitale paspoorten (bijv. Madaster voor gebouwen), tags en watermerken;
  • beloning voor producten met goede duurzaamheidsprestaties.

Binnen de hierboven genoemde initiatieven zal er voorrang worden gegeven aan de productgroepen en sectoren die zich kenmerken door een hoge milieu impact zoals elektronica, ICT, textiel, meubilair, staal, cement en chemische stoffen.

Gevolgen van het Europese actieplan

De bovenstaande lijst van initiatieven betekend voor veel sectoren dat zij onvermijdelijk actief/actiever bezig moeten gaan met het heroverwegen van materiaalkeuzes en/of het in kaart brengen van de (milieu)impact van haar waardeketen (ofwel: productlevenscyclus data verzamelen en analyseren). Om deze nieuwe werkzaamheden overzichtelijk en behapbaar te maken werkt de EC ook aan het volgende:

  • bevorderen van industriële symbiose door het ontwikkelen van een door het bedrijfsleven gestuurd rapportage- en certificeringssysteem;
  • actief volgen van ontwikkelingen rondom digitale technologieën voor het volgen, traceren en in kaart brengen van hulpbronnen;
  • bevordering van groene technologieën door middel van een systeem van grondige verificatie door toekenning van een EU-kwaliteitsmerk.

Wat betekend dit voor bedrijven? Aantoonbare duurzaamheid wordt steeds belangrijker en de analysemethoden en certificeringssystemen die hiervoor nodig zijn zullen in de aankomende jaren worden geüniformeerd. Veel bedrijven maken nu al gebruik van de Life Cycle Assessment (LCA) methodiek om de impact van product of waardeketen te analyseren. Het ontbreekt bij de rapportages van deze LCA methodiek alleen wel aan de lees-/begrijpelijkheid voor de ‘’normale mens’’. Om de deelname van inkoopkrachtige partijen (waaronder ook consumenten) aan de circulaire economie te bevorderen en vergelijking tussen de milieu impact van producten te vereenvoudigen wordt er binnen de EU ook gewerkt aan zogeheten Product Environmental Footprint. In dit ‘analyse format’ worden de resultaten van de eerder genoemde Life Cycle Assessment op een begrijpelijk manier vertoond en worden producten via een sector specifiek raamwerk geanalyseerd. Hierdoor wordt het maken van duurzame keuzes versimpeld en de strijd om ‘’het duurzaamste product’’ te ontwikkelen nog verder gestimuleerd!

In het Circular Economy Action Plan staan nog veel meer interessante Europese beleidsontwikkelingen die grote (duurzame) gevolgen zullen hebben voor producten in de toekomst. In het volgende blog (Deel 2) gaat Micha hierop verder…

 

Wat doet de Europese Commissie eigenlijk in de transitie naar de circulaire economie? Deel 1
← Noordelijke bestuurders moeten koers naar de toekomst schetsen Het belang van biodiversiteit & wat jij kunt doen als burger en/of ondernemer! →
Tweet
Share
Share