Transitie naar een groene economie: wie neemt de verantwoordelijkheid?

Transitie naar een groene economie: wie neemt de verantwoordelijkheid?

Om de transitie naar een groene en duurzame economie te laten plaatsvinden is een verandering nodig in ons denkpatroon. Enige tijd geleden werd ik benaderd om te spreken op het STOSO-congres, een congres georganiseerd door de Studievereniging Psychologie Groningen (VIP) dat als doel heeft het gat tussen theorie en praktijk te dichten. Het thema van dit jaar was “Engineering the green mind”, een onderwerp dat in mijn beleving de komende jaren steeds belangrijker zal worden. De al zo vaak besproken transitie is namelijk allang niet meer enkel een technologisch vraagstuk. Veelbelovende initiatieven stranden regelmatig omdat niemand zich verantwoordelijk voelt. Naast de in een eerder geplaatst artikel besproken belemmeringen, moeten we dus ook bij onszelf te rade gaan: wie neemt de verantwoordelijkheid?

Om te verduidelijken wat ik bedoel met het gebrek verantwoordelijkheidsgevoel zal ik een voorbeeld uit de praktijk illustreren. Een veelbelovende technologie om van reststromen waardevolle chemische bouwstenen te produceren is op labschaal geverifieerd. Echter, om de economische haalbaarheid en applicatie mogelijkheden verder te onderzoeken is een pilot-faciliteit noodzakelijk. Hiervoor zijn logischerwijs investeringen nodig, maar wie neemt deze verantwoordelijkheid op zich? Mogelijke leveranciers van grondstofstromen vinden dat zij niet de verantwoordelijken zijn omdat zij het proces niet willen uitvoeren. Afnemers, daarentegen, willen zekerheid en vragen daarom of er materiaal is dat ze kunnen testen. Het laatste is nou net de reden voor het opzetten van de pilot-faciliteit: meer materiaal produceren zodat het getest kan worden.

Het resultaat van het bovenstaande voorbeeld is dat er diffusie van verantwoordelijkheidsgevoel is en dus naar elkaar wordt gewezen. Op basis van ervaringen uit de praktijk en input van de op het congres aanwezige studenten kan een aantal oorzaken aangewezen worden. Om te beginnen bij de normen en waarden van een individu. Gedraagt een individu zich op een manier dat de levensverwachtingen van een of meer soortgenoten verhoogd wordt zonder dat het voordeel oplevert voor het individu zelf of heb je de een opvatting of levenshouding waarbij de handelwijze van een persoon enkel gericht is op het eigen belang-welzijn, met andere woorden altruïstisch gedrag versus egoïstisch gedrag.

Verder betekent verandering ook iets verliezen, met als resultaat: angst, risico en inspanning. De genoemde angst wordt onder andere veroorzaakt door wat we ook wel “loss aversion” noemen. Mensen hebben een hekel aan verliezen en bouwen daarom het liefst zoveel mogelijk zekerheid in om het risico in te perken. Echter, zonder risico is de kans op succes ook gering. Tot slot is er ook een inspanning, oftewel tijd en geld nodig. Zoals algemeen bekend zijn deze middelen kostbaar en ook niet altijd aanwezig, zeker bij startende ondernemingen.

Er zijn verschillende mogelijkheden om te voorkomen dat veelbelovende initiatieven stranden door de diffusie in verantwoordelijkheidsgevoel. Er kan bijvoorbeeld gedacht worden aan crowdfunding om de benodigde investeringen binnen te halen. Op deze manier worden de financiële lasten en de daarbij behorende risico’s niet gedragen door een enkele partij maar verspreid over een veelvoud. Hierdoor neemt de omvang van het risico voor de betrokken partijen af, waarmee de drempel om verantwoordelijkheid te nemen lager wordt. Daarnaast kunnen overheden door middel van een launching customer rol en het aanpassen van de wet- en regelgeving een nuttige invulling geven aan haar verantwoordelijkheid.

De bovengenoemde financiële- en institutionele oplossingen zijn echter niet zaligmakend, er zal ook een verandering in ons denkpatroon moeten plaatsvinden. Als KNN Advies willen wij hier ons, samen met onze partners, voor inzetten en nodigen daarom ook iedereen uit om mee te denken over hoe we dit kunnen bewerkstelligen.

Rob

 

Transitie naar een groene economie: wie neemt de verantwoordelijkheid?
← Biobased & circulair: belemmeringen uit de praktijk Presentatie uitkomsten stofstromenanalyse Noord-Nederland →
Tweet
Share
Share