Het is tijd om ons afvalbeleid onder de loep te nemen

Het is tijd om ons afvalbeleid onder de loep te nemen

De verwerking van ons afval is lang niet altijd transparant en duurzaam. Dat kan en moet beter.


Recent besteedde Dagblad van het Noorden uitgebreid aandacht aan de problematiek rondom plastic verpakkingsmateriaal (DvhN , dinsdag 14 juli 2020). Wij willen dit graag verbreden naar de prestatie van het algemene afvalbeleid. Hoe zit het eigenlijk met de verschillende afvalstromen die wij thuis zo netjes scheiden of inleveren bij de milieu straat? Waar belanden die? En leidt dit überhaupt tot een meer gesloten kringloop van materialen (circulaire economie)? Het is nu tijd om deze vragen te stellen om te komen tot een robuuster en meer circulair afval-grondstoffen systeem.

Doelstelling
In de achter ons liggende periode zijn wij met bovenstaande vragen ’op pad gegaan’. Dit bracht ons in contact met meerdere kleine en grote gemeenten en met de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). We kwamen erachter dat het afvalbeleid van gemeenten voornamelijk is toegespitst op het behalen van de zogenaamde VANG (Van Afval Naar Grondstof) doelstelling. Deze doelstelling houdt in: het bereiken van een afvalscheidingspercentage van 75 procent en maximaal 100 kilo restafval per persoon per jaar. Voor veel gemeenten is dit een flinke uitdaging en er wordt daarom ook nog hard gewerkt om dit doel te bereiken. Wanneer we proberen te achterhalen of de ingezamelde afvalstromen op een duurzame of op circulaire wijze worden verwerkt, komen we erachter dat hier niet veel over bekend is. Of dat hier (nog) niet naar gekeken wordt. Dit is weliswaar logisch maar tegelijkertijd ook raar. Circulaire verwerking is namelijk niet per se de verantwoordelijkheid van de (lokale) overheden, maar daarentegen wel een hoofdpijler van veel beleidsagenda’s.

Kosten en duurzaamheid
Afvalinzamelaars en afvalverwerkers hebben het laatste woord als het gaat over een duurzame verwerking van afval, een kostenefficiënte verwerking van het afval staat hierbij voorop. Dit hoeft niet altijd parallel te lopen met duurzame en/of circulaire verwerkingsroutes. Op hun beurt werken ook deze partijen vaak weer met externe verwerkers die in veel gevallen buiten onze landsgrenzen zijn gevestigd. Een complexe keten dus, gekenmerkt door een mix van verantwoordelijkheden en belangen. Een keten ook die niet altijd even transparant is. Zo zal het bij veel mensen onbekend zijn dat een deel van ons ingezamelde textiel in derde wereldlanden door kinderarbeid wordt gerecycled, zoals recentelijk bleek uit onderzoek van Sympany (Textielrecycling ontrafeld, juni 2020)

Dichte grenzen
Momenteel hebben we problemen met de afzet van bijvoorbeeld textiel- en plastic afval naar het buitenland, waar een groot deel van de verwerking plaatsvindt. De landsgrenzen zijn door corona vrijwel ‘dicht’ en investeringen worden opgeschort. Voor veel afvalstromen betekent dit dat er geen andere route overblijft dan die richting de verbrandingsoven. Consequentie is dat veel waardevolle grondstoffen – en daarmee economische waarde – verloren gaat.

Wegsmijten
‘Meten is weten’, we doen het al jaren, maar als het gaat om afval dan lijkt het meer op ‘weggesmeten is vergeten’. Dat we als Nederland klimaatneutraal willen worden is helder, meetbaar en controleerbaar. Maar voor een economie waarin afvalstromen maximaal benut worden (lees: Nederland 100 procent circulair in 2050) lijkt het erop dat we nog in het duister tasten en ons vooral vastleggen op de VANG doelstellingen (welke tevens niet per se leiden tot een betere verwerking van afvalstromen). Laten we ons afvalbeleid eens nader onder de loep nemen, meetbaar en vooral ook controleerbaar maken. Dit geeft ons inzicht in de uitdaging waar we voor staan. Wanneer wij om ons heen kijken zien we talloze pioniers, ondernemers en meer dan genoeg kennis en kunde. Laten we de uitdaging van een circulaire economie ’SMART’ formuleren, zodat we kunnen gaan bouwen aan een efficiënte, (sociaal)verantwoordelijke en meer lokale verwerking van afval.

 

Micha Klaarenbeek

Cor Kamminga 

 

Het is tijd om ons afvalbeleid onder de loep te nemen
← BLOG: Chemical recycling – towards a circular economy for plastics BLOG: Verandering op komst →
Tweet
Share
Share